Het overlijden van een dierbare is een emotioneel zware periode. Helaas komt daar vaak ook een financiële last bij: erfbelasting. In Nederland kan deze belasting oplopen tot 40% van de erfenis. In dit uitgebreide artikel leggen we uit hoe erfbelasting werkt, welke vrijstellingen er zijn, en hoe je legaal kunt besparen.
Wat is erfbelasting?
Erfbelasting (voorheen successierechten genoemd) is de belasting die je betaalt over een erfenis of legaat. De Belastingdienst heft deze belasting over de waarde van wat je erft, minus eventuele vrijstellingen.
Belangrijk: Erfbelasting wordt geheven bij de ontvanger, niet bij de overledene. Elk kind, partner of andere erfgenaam ontvangt een eigen aanslag.
Tarieven erfbelasting 2025
De tarieven zijn afhankelijk van twee factoren: je relatie tot de overledene en de hoogte van de erfenis. Volgens de Belastingdienst gelden de volgende tarieven:
Partner en kinderen
| Waarde erfenis | Tarief |
|---|---|
| Tot €152.368 | 10% |
| Boven €152.368 | 20% |
Kleinkinderen
| Waarde erfenis | Tarief |
|---|---|
| Tot €152.368 | 18% |
| Boven €152.368 | 36% |
Overige verkrijgers
| Waarde erfenis | Tarief |
|---|---|
| Tot €152.368 | 30% |
| Boven €152.368 | 40% |
Let op: Broers, zussen, neven, nichten en vrienden vallen onder "overige verkrijgers" met het hoogste tarief.
Vrijstellingen erfbelasting 2025
Gelukkig zijn er flinke vrijstellingen. Hieronder de bedragen voor 2025:
| Wie erft | Vrijstelling |
|---|---|
| Partner | €795.156 |
| Kind | €25.187 |
| Kleinkind | €25.187 |
| Ziek of gehandicapt kind | €75.546 |
| Ouder | €59.643 |
| Overige (bijv. broer, vriend) | €2.658 |
Bron: Belastingdienst - Vrijstellingen erfbelasting
Rekenvoorbeeld: hoeveel erfbelasting betaal je?
Stel: je vader overlijdt en laat €200.000 na aan jou (zijn kind).
- Vrijstelling kind: €25.187
- Belastbare erfenis: €200.000 - €25.187 = €174.813
- Berekening:
- Over eerste €152.368: 10% = €15.237
- Over restant €22.445: 20% = €4.489
- Totale erfbelasting: €19.726
Je houdt dus €180.274 over van de erfenis van €200.000.
7 strategieën om erfbelasting te besparen
1. Schenken tijdens leven
Elk jaar kun je belastingvrij schenken aan je kinderen:
- Kind: €6.633 per jaar vrijgesteld
- Kind 18-40 jaar (eenmalig): €32.195 extra vrijstelling
- Jubelton-vervanging: €32.195 (de originele jubelton van €100.000 is afgeschaft)
Door jaarlijks te schenken verklein je de nalatenschap en dus de erfbelasting.
2. Trouwen of geregistreerd partnerschap
De partnervrijstelling is enorm: €795.156. Samenwonenden zonder samenlevingscontract gelden als "overige verkrijgers" en betalen het hoogste tarief. Een samenlevingscontract met wederzijdse zorgplicht kan helpen, maar biedt niet dezelfde bescherming als huwelijk.
3. Testament opstellen
Zonder testament gelden de wettelijke regels. Met een testament kun je:
- Legaten toekennen (specifieke bedragen of goederen)
- De verdeling optimaliseren voor belasting
- ANBI's benoemen (erfenis aan goede doelen is vrijgesteld)
4. Levensverzekering slim inzetten
Een levensverzekering met begunstiging kan buiten de nalatenschap vallen. Let op: de premies moeten door de begunstigde zelf zijn betaald, anders geldt het als erfenis.
5. Familiebedrijf (BOR-regeling)
De Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) biedt grote vrijstellingen voor familiebedrijven:
- 100% vrijstelling over eerste €1.325.253
- 83% vrijstelling over het meerdere
Voorwaarde: het bedrijf moet minimaal 5 jaar worden voortgezet. Meer info bij de Belastingdienst.
6. Woningwaarde verlagen
De eigen woning van de overledene wordt gewaardeerd op de WOZ-waarde. Als de partner in de woning blijft wonen, kan een langetermijnvruchtgebruik de waarde verlagen.
7. Schulden en kosten aftrekken
Van de erfenis mogen worden afgetrokken:
- Begrafenis- of crematiekosten
- Schulden van de overledene
- Kosten van executeur
Wanneer aangifte doen?
Als erfgenaam krijg je automatisch een aangiftebiljet als de Belastingdienst vermoedt dat je erfbelasting moet betalen. Je kunt ook zelf aangifte doen via Mijn Belastingdienst.
Deadline: Binnen 8 maanden na overlijden moet de aangifte binnen zijn.
Veelgestelde vragen
Moet ik ook erfbelasting betalen over sieraden of kunst?
Ja, inboedelgoederen worden ook belast. De waarde wordt getaxeerd, vaak door een erkende taxateur.
Wat als ik de erfenis verwerp?
Als je de erfenis verwerpt of beneficiair aanvaardt, betaal je geen erfbelasting over wat je niet krijgt. Verwerpen kan verstandig zijn bij schulden.
Is een uitvaartverzekering belast?
Nee, de uitkering van een uitvaartverzekering is (tot een redelijk bedrag) vrijgesteld omdat dit dient voor kosten van de uitvaart.
Hulp nodig?
Erfbelasting kan complex zijn, vooral bij grote nalatenschappen of familiebedrijven. Overweeg hulp van:
- Notaris: Voor testament en nalatenschapsplanning
- Belastingadviseur: Voor complexe berekeningen
- Erfcoach: Voor emotionele én praktische begeleiding
Dit artikel is informatief bedoeld en gebaseerd op informatie beschikbaar in januari 2025. Tarieven en vrijstellingen kunnen wijzigen. Raadpleeg altijd een professional voor persoonlijk advies.