Een scheiding is emotioneel zwaar. Daar komen vaak ook financiële zorgen bij: wie betaalt wat? In dit artikel leggen we helder uit hoe alimentatie werkt, hoe het wordt berekend, en wat je fiscale rechten en plichten zijn.
Twee soorten alimentatie
In Nederland kennen we twee vormen van alimentatie:
- Kinderalimentatie: Bijdrage in de kosten van je kind(eren)
- Partneralimentatie: Bijdrage aan je ex-partner voor levensonderhoud
Dit zijn aparte regelingen met eigen berekeningen en regels.
Kinderalimentatie
Wie betaalt?
Beide ouders zijn verantwoordelijk voor de kosten van hun kinderen, ook na scheiding. De hoogte van ieders bijdrage hangt af van inkomen en draagkracht.
Hoe wordt het berekend?
De berekening volgt de Tremanormen, opgesteld door rechters. De stappen:
- Vaststellen behoefte kind: Wat kostte het kind tijdens het huwelijk?
- Netto inkomen beide ouders: Wat verdienen jullie elk?
- Draagkracht bepalen: Hoeveel kan elke ouder missen na aftrek van eigen lasten?
- Verdeling naar rato: Verdeel de kosten naar inkomen
Kostentabel kinderen (Nibud 2025)
De kosten van kinderen hangen af van leeftijd en gezinsinkomen. Hieronder een indicatie:
| Netto gezinsinkomen | Kosten per kind (0-5 jaar) | Kosten per kind (12-17 jaar) |
|---|---|---|
| €2.500/maand | €340 | €490 |
| €3.500/maand | €470 | €680 |
| €5.000/maand | €640 | €930 |
Bron: Nibud. Exacte bedragen hangen af van specifieke situatie.
Online rekenhulpen
Bereken een indicatie met:
- Rechtspraak.nl rekentool
- Alimentatierekentool van je advocaat of mediator
Partneralimentatie
Wanneer recht op partneralimentatie?
Partneralimentatie is niet automatisch. Het geldt als:
- De ene partner niet genoeg kan verdienen om in eigen levensonderhoud te voorzien
- De andere partner voldoende draagkracht heeft om bij te dragen
Hoe lang duurt partneralimentatie?
Sinds 2020 gelden kortere termijnen:
| Situatie | Maximale duur |
|---|---|
| Huwelijk korter dan 10 jaar, geen kinderen | Helft van huwelijksduur (max. 5 jaar) |
| Huwelijk met kinderen onder 12 | Tot jongste kind 12 is |
| Huwelijk langer dan 15 jaar, partner geboren vóór 1970 | 10 jaar |
| Overige gevallen | 5 jaar |
De oude regeling (12 jaar) geldt nog voor scheidingen van vóór 2020.
Berekening partneralimentatie
De rechter kijkt naar:
- Behoefte: Welke levensstandaard had de ontvangende partner?
- Behoeftigheid: Kan de partner niet zelf in levensonderhoud voorzien?
- Draagkracht: Hoeveel kan de betalende partner missen?
De vuistregel voor behoefte is 60% van het netto gezinsinkomen minus kosten kinderen.
Belasting en alimentatie
Kinderalimentatie
- Betaler: Niet aftrekbaar
- Ontvanger: Niet belast
Kinderalimentatie is fiscaal neutraal: geen aftrek, geen belasting.
Partneralimentatie
- Betaler: Volledig aftrekbaar als persoonsgebonden aftrekpost
- Ontvanger: Belast als inkomen in box 1
Dit betekent dat de betaler fiscaal voordeel heeft, en de ontvanger belasting betaalt. Dit wordt meegenomen in de berekening.
Wijziging alimentatie
Wanneer kan alimentatie worden gewijzigd?
Bij "gewijzigde omstandigheden" kun je om aanpassing vragen:
- Inkomensstijging of -daling (ontslag, nieuwe baan)
- Nieuwe partner (ontvanger)
- De ontvanger gaat samenwonen
- Verandering in kinderopvang of schoolkosten
Hoe wijzigen?
- In overleg: Maak samen nieuwe afspraken en leg ze vast bij een notaris
- Via mediator: Als jullie er samen niet uitkomen
- Via rechter: Als het echt niet lukt
Alimentatie niet betalen: gevolgen
Als de betalende partner niet betaalt:
- De ontvanger kan naar het LBIO (Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen)
- Het LBIO kan beslag leggen op loon of uitkering
- Bij hardnekkige weigering: gijzeling is mogelijk (maximaal 1 jaar cel)
Tips bij scheiding
- Schakel een mediator in: Goedkoper en sneller dan advocaten
- Maak duidelijke afspraken: Leg alles schriftelijk vast
- Denk aan de toekomst: Bouw een indexeringsclausule in (alimentatie stijgt jaarlijks mee)
- Check je toeslagen: Je situatie verandert, dus ook je toeslagen
- Vraag juridisch advies: Het Juridisch Loket geeft gratis advies
Hulp en informatie
| Organisatie | Waarvoor |
|---|---|
| Juridisch Loket | Gratis juridisch advies |
| LBIO | Inning alimentatie bij wanbetaling |
| Mediator | Bemiddeling bij scheiding |
| Familierechtadvocaat | Juridische procedures |
Dit artikel is informatief bedoeld en vervangt geen juridisch advies. Elke situatie is uniek; raadpleeg een professional voor persoonlijk advies.